२००७ सालको क्रान्ति देखि सबै आन्दोलनको नेतृत्वदायी भुमिका निर्वाह गरेको नेपाली काँग्रेस अहिले रक्षात्मक अवस्थामा पुगेको छ । सत्ता मोहले काँग्रेसलाई बिपीवादबाट टाढा लैजाने संकेत देखाइरहेको छ । अब काँग्रेस कसरी प्रस्तुत हुन्छ त्यसले नै उसको भविष्य निर्धारण हुनेछ । नेपालको राजनीतिक संक्रमणकाल लामो र जटिल रहँदै आएको छ। २०८२ साल भाद्र २३ र २४ को जेन्जी आन्दोलनले पुराना दलहरू, विशेषतः नेपाली काँग्रेसका लागि चुनौती र अवसर दुबै प्रदान गरेको छ। युवाहरूले पारदर्शिता, जवाफदेहिता र नयाँ नेतृत्वको माग गर्दै सडकमा उत्रिँदा, काँग्रेसजस्तो ऐतिहासिक दलले आत्मसमीक्षा गर्न बाध्य भएको छ। अब हुने महाधिवेशन काँग्रेसका लागि संगठनात्मक कार्यक्रम मात्र होइन, अस्तित्व र भविष्यको दिशा निर्धारण गर्ने निर्णायक क्षण बनेको छ।
१ :- जेन्जी आन्दोलनले दिएको सन्देश :-
जेन्जी आन्दोलनले देशमा राजनीतिक विश्वासको संकट उजागर गर्‍यो। पुरानो दलप्रति जनताको विश्वास घट्नुको कारण नै नेतृत्वको स्थायित्व, असक्षमता र गुटबन्दी हो।
यो आन्दोलनले काँग्रेसलाई तीन ठूला पाठ सिकायोस्
( पुरानो शैलीले नयाँ पुस्तालाई आकर्षित गर्न सक्दैन।
( सिद्धान्त मात्र होइन, कार्यान्वयनमा विश्वसनीयता जरुरी छ।
( युवालाई नेतृत्वमा ल्याउने संरचनागत सुधार अनिवार्य छ।
२:- महाधिवेशन : अवसर वा परीक्षा :-
आगामी अधिवेशन काँग्रेसका लागि केवल पद बाँडफाँडको अवसर होइन, आत्मसुधारको परीक्षा हो।
यस अधिवेशनमा नेपाली काँग्रेसले गर्नुपर्ने मुख्य कार्यहरू :-
( संगठनको नवीकरणस् पुराना नेतृत्वको निरन्तरता होइन, नयाँ पुस्ताको सशक्त प्रवेश सुनिश्चित गर्ने।
( नीति पुनर्परिभाषास् लोकतान्त्रिक समाजवादलाई समसामयिक आर्थिक र सामाजिक यथार्थसँग जोड्ने।
( सदस्यता सुधारस् डिजिटल प्रणाली र पारदर्शी सदस्यता नवीकरण प्रक्रिया लागू गर्ने।
३:- नयाँ पुस्तासँगको सम्बन्ध :-
जेन्जी आन्दोलनपछि युवा मतदाताले पुराना दलहरूप्रति विश्वास पुनःस्थापित गर्न चाहन्छन्, तर त्यसका लागि काँग्रेसले व्यवहारमै परिवर्तन देखाउनुपर्छ।
अधिवेशनमा :-
( बिधान संशोधन मार्फत युवा र महिलालाई निर्णायक तहमा पुर्‍याउने अवसर सिर्जना गर्नुपर्छ।
( विश्वविद्यालय, सामाजिक सञ्जाल र सहर–गाउँका युवासँग प्रत्यक्ष संवादका अभियान सुरु गर्नुपर्छ।
( प्रविधि र रोजगारी केन्द्रित नीतिहरूमा जोड दिनुपर्छ।
४ :- आन्तरिक लोकतन्त्र र पारदर्शिता :-
काँग्रेसले सदैव लोकतन्त्रको रक्षकको रूपमा आफूलाई प्रस्तुत गरेको छ, तर पार्टीभित्रकै लोकतन्त्र कमजोर बनेको आलोचना चर्किएको छ। यसलाई चिर्न सक्नुपर्छ ।
५:- राष्ट्रिय राजनीतिमा काँग्रेस :-
जेन्जी आन्दोलनले केवल नयाँ पुस्ता होइन, सम्पूर्ण मतदातालाई राजनीतिक वैकल्पिक सोचतर्फ उन्मुख गराएको छ। यस अवस्थामा काँग्रेस परिवर्तनको संवाहक हो भन्ने आभाष दिन आफूमा रुपान्तरण जरुरी छ । भ्रष्टाचार, रोजगार, शिक्षा, स्वास्थ्य र सुशासनमा ठोस कार्ययोजना प्रस्तुत गर्नुपर्छ । राष्ट्रिय हितमा दीर्घकालीन नीति निर्माणमा नेतृत्वदायी भुमिका देखाउनुपर्छ। युवा लक्षित कार्यक्रम ल्याउनु पर्दछ ।

निष्कर्ष :-
जेन्जी आन्दोलनले नेपाली राजनीतिमा पीढीगत रूपान्तरणको संकेत दिएको छ। यो आन्दोलनपछि हुने काँग्रेसको महाधिवेशन केवल संगठनात्मक प्रक्रिया होइन, दलको पुनर्जन्मको अवसर हो।
अहिले केन्द्रमा विशेष महाधिबेसनको खुब चर्चा चलिरहेको छ । बिशेष महाधिबेसन पक्षधर पार्टिमा पुस्तान्तरणका लागि बिशेष महाधिबेसन भनिरहेका छन् केबल केन्द्रमा आफू आउँदा मात्र पार्टि पुस्तान्तरण हुने होरु युवालाई स्थान दिनु पर्दैनरु यदि पर्छ भने काँग्रेसको वर्तमान विधानमा चालिस वर्ष मुनिका युवाहरु आउने सम्भावना कहाँ छरु त्यसैले हतारमा महाधिबेसन गर्दा युवाहरुको प्रतिनिधित्व हुन नसक्ने हुँदा विधान संशोधन पछि मात्र नियमित महाधिबेसन गर्नु उपयुक्त्त हुन्छ । जसरी पनि विशेष महाधिबेसन गर्ने भनेर एक पक्ष लागेको पाइन्छ यसले पार्टिलाई विखण्डन तर्फ लैजान सक्छ । यहि अवस्थामा फागुन २१ गते हुने निर्वाचन अघि पनि बिशेष वा नियमित अधिबेसन गर्नु उपयुक्त हुँदैन किनकी बिगतको इतिहास हेर्दा अधिबेसन पछि पार्टिभित्र बेमेल भएको पाइन्छ जसले निर्वाचनमा एकता भाँड्छ र पार्टिले नराम्रोसँग पराजय भोग्नुपर्नेछ ।
यदि काँग्रेसले आत्मसुधार, नेतृत्वमा नवीनता र नीतिगत स्पष्टता देखाउन सक्यो भने, यो दल पुनः लोकतान्त्रिक नेपालको अग्रणी शक्ति बन्न सक्छ। यदि अधिवेशन पुरानै शैलीमा सम्पन्न भयो भने, काँग्रेस इतिहासमा सम्मानित नाम त रहन्छ, तर भविष्यमा निर्णायक शक्ति बन्ने सम्भावना कमजोर हुनेछ।